Dzik (łac. Sus scrofa)

DZIK (łac. Sus scrofa):

Samica to locha, a taka bardzo stara – samura, samiec to odyniec bądź wycinek, natomiast te młodsze to warchlaki i przelatki.

Należą do rzędu parzystokopytnych, rodziny świniowatych z rodzaju Sus.

Gwizd wycinka i odyńca uzbrojony jest w kły, tzw. szable znajdujące się w dolnej szczęce (żuchwie) oraz fajki, które znajdują się w szczęce górnej. Lochy również mają kły, ale mniejsze, nie mniej jednak u samur są one dobrze widoczne. Dojrzały osobnik ma łącznie 44 stałe zęby. Wzór zębowy dzika: 3 1 4 3 / 3 1 4 3.

Szable i fajki stanowią trofeum, zwane w gwarze łowieckiej orężem. Do trofeum zaliczamy również skórę, medalion oraz pęk włosów z chybu (pióra).

Huczka u dzików (ruja) odbywa się końcem listopada, w grudniu, a nawet w styczniu.

Dziki według wieku dzielimy na:
– warchlaki (1 rok)
– przelatki (2 lata)
– wycinki (3 lata)
– odyńce i lochy (4 lata)
zaliczając je do zwierzyny grubej i czarnej.

Dziki chętnie zażywają kąpiel błotną. Takie miejsce nazywamy babrzyskiem. Kąpiel błotna chłodzi je w upalne dni, a także chroni. W jaki sposób chroni? Gdy błoto zaschnie, daje to dzikom dodatkowy pancerz, który je chroni przed meszkami i innymi owadami. W skład tego pancerza wchodzi również żywica, którą dziki pozyskują podczas wycierania się o drzewa.

Dziki aktywnie żyją nocą, intensywnie żerując. Natomiast w dzień wylegują się w lesie odpoczywając – takie miejsca to legowiska. Populacja tego gatunku z roku na rok wzrasta. Wzrastają przy tym szkody, jakie dziki wyrządzają w uprawach rolnych, a najbardziej wzrasta niebezpieczeństwo w miastach, gdyż co raz częściej do nich wchodzą, m.in. dlatego, że mają bardzo łatwy dostęp do pożywienia (wyrzucane przez ludzi resztki jedzenia), a także z przyzwyczajenia, bo spora grupa ludzi w miastach sama dokarmia dziki, co jest największą głupotą. Na początku wspomniałem o uzbrojeniu dzików, czyli szablach i fajkach. Są one potężną bronią. Kiedy dziki pocierają szable o fajki, ostrzą je. Można sobie wyobrazić sytuację, kiedy dzik zaatakuje, wbije szable w nogę i pociągnie do góry – skutki tego mogą być bardzo poważne.

Jak możemy odróżnić lochę od odyńca?

Locha zawsze prowadzi watahę (przodownica). Drugim znakiem rozpoznawczym jest budowa: przelatek, wycinek i odyniec mają silniejszą budowę od lochy, szeroką i dobrze rozwiniętą pierś, duży łeb, krótki szeroki kark, widoczne szable i fajki. Istotnym elementem rozpoznawczym u samców dzika jest pędzel, a ponadto u odyńca widoczne są poniżej odbytu duże jądra, które wyraźnie wystają poza uda.

Wymieniłem nazwy tj. wycinek, odyniec itd. Poniżej ich wyjaśnienia:

Warchlaki – nazwa ta określa dziki od dnia urodzenia do końca marca następnego roku, a więc najdalej do 12-13 miesiąca życia.

Przelatki – dziki w drugim roku życia do końca marca następnego roku. Określenie to obejmuje dziki obojga płci. W tym czasie loszka (samica) może brać udział w huczce nawet dwa razy, tj. pierwszy raz mając 8-10 miesięcy i drugi raz 20-22 miesiące. Jeśli taka loszka jest już prowadząca po pierwszej huczce, to oczywiście podlega ochronie tak jak lochy.

Lochy – dziki – samice po ukończeniu drugiego roku życia i starsze, niezależnie od tego, czy są prowadzące.

Wycinki – dziki – samce w 3-4 roku życia. Nazwa ta wywodzi się najprawdopodobniej od wycinania się na zewnątrz (uwidaczniania się) oręża.

Odyńce – dziki – samce starsze niż 4 lata.

Samura – stara, jałowa locha.

* Określenie „pojedynek” oznacza dzika, który żyje samotnie, nie łączy się z watahą. Może to być dzik z każdej grupy wiekowej, a więc przelatek, wycinek lub odyniec.

Okresy, w jakich polujemy to:
a) odyńce, wycinki, przelatki oraz warchlaki, przy czym za warchlaki uznaje się dziki od dnia urodzenia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego – przez cały rok,
b) lochy – od dnia 15 sierpnia do dnia 15 stycznia.
Od sierpnia 2017 roku weszła w okresach polowań zmiana, która zezwala na odstrzał dzików – w tym także loch – przez cały rok.

Na dziki polować możemy zbiorowo i indywidualnie.

Do polowań używamy broń gwintowaną: sztucer, ekspres, kniejówka, dryling a także broń gładkolufową: jednorurkę, dubeltówkę, bok i dryling. Należy posiadać uprawnienia podstawowe.

Zdjęcia dzięki uprzejmości Pani Katarzyny Lewańskiej-Tukaj, której dziękuję za wyrażenie zgody na publikację.

Zdjęcia:

Pozdrawiam – Darz Bór!
Daniel Pawłowski

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *